orđaforđi: ţemaorđ  gs  fs  ath  25.09.03

B R A G I

FRUMSTIG 6 ríki, stjórnarfar : kh

Stjórnskipun

Almennt
  • ríki
  • -ríki: lýđrćđis-, konungs-
  • lýđrćđi, einrćđi
  • ţingbundin konungsstjórn
  • lýđveldi, fullvalda/sjálfstćtt/ frjálst ríki
  • ríkiđ sem atvinnuveitandi: vinna hjá ríkinu/hinu opinbera
  • frelsi
  • frelsisbarátta
  • vald
  • handhafar valds
  • ţrískipting valds: löggjafa-, dóms- og framkvćmdavald
  • ráđa, stjórna, í umbođi e-s
  • stjórn (heima-, her-)
  • embćtti, gegna embćtti, embćttismađur
  • Forseti Íslands
  • Forsetaembćttiđ
Alţingi
  • ţing
  • löggjafarţing
  • ţingrćđi
  • (al-)ţingismađur/-kona, ţingmađur/-kona
  • sitja á ţingi, kosinn til ţings
  • gegna ţingmennsku fyrir e-n flokk
  • ţingflokkur, ţingflokksformađur
  • ţinghald
  • forseti Alţingis
  • efri/neđri deild, sameinađ ţing
  • umrćđa
  • ţingsályktun. leggja fram ţ., samţykkja ţ.
Ríkisstjórn, stjórnarandstađa
  • stjórn
  • -stjórn-: ríkis-, minnihluta-, meirihluta-, samsteypu-, fjölflokka-
  • stjórn, sitja í s.
  • stjórnina skipa (ráđherrar)
  • vinstri/hćgri stjórn
  • stjórnin er veik, traust, springur, riđar til falls, heldur velli
  • fella stjórnina, lýsa vantrausti á s.
  • stjórnarflokkur
  • ráđherra
  • -ráđherra: forsćtis-, menntamála-, iđnađar-, dómsmála-, félagsmála-, utanríkis-, samgöngu-, heilbrigđis-, sjávarútvegs-, umhverfismála-, fjármála-
  • ráđuneyti
  • framkvćmdavald
  • mynda stjórn, fá umbođ til stjórnarmyndunar
  • stjórnarmyndunarviđrćđur
  • stjórnarandstađan
Lög og réttur
  • réttlćti
  • löglegt (ó-)
  • leyfilegt/bannađ (međ lögum)
  • lagasetning, lög
  • setja l., samţykkja l.
  • frumvarp (til laga), leggja fram f.
  • reglugerđ
  • stjórnarskráin
  • lagasafniđ
  • Stjórnartíđindi
  • réttarkerfi
  • réttur
  • dómstóll
  • hćstiréttur, undirréttur
  • kćra e-n, ákćrandi
  • mál, reka mál, sćkja m.
  • verjandi, sćkjandi
  • dómari, fógeti, sýslumađur
  • dćma, kveđa upp úrskurđ
  • lögmađur (hérađsdóms-, hćstaréttar-)
  • dómur, úrskurđur
  • sekt
  • fangelsisvist
  • náđun, sýknun
  • sleppa úr fangelsi
Stjórnmál
  • stjórnmál
  • taka ţátt í s., hafa afskipti af s., vera virkur í s.
  • stjórnmálamađur
  • flokkur
  • vera í f., ganga í/úr f., styđja f., fylgja f., ganga til liđs viđ
  • leiđa f. (í kosningum), kljúfa fl.
  • flokksbundinn
  • stefna, málgagn
  • hćgri, vinstri, miđju flokkur
  • -flokkur: jafnađarmanna-, íhalds-, kommúnista-, sósíalista-
Kosningar
  • kosningar (Alţingis-, sveitastjórnar-)
  • kosningaréttur
  • kjörstađur, kjörklefi, kjörfundur
  • kjósa, kjósandi
  • atkvćđi, greiđa a.
  • atkvćđagreiđsla, greiđa a.
  • kjörgengi
  • frambođ, vera í f.,
  • frambođslisti, vera efsti mađur á lista flokksins
  • frambjóđandi
  • bjóđa sig fram (til ţings), vera í kjöri til
  • kjördćmi, kjördćmaskipan
  • kjörtímabil

Yfirvöld, opinberar stofnanir

Almennt
  • yfirvöld
  • -yfirvöld: borgar-, bćjar-, skóla-, toll-, skatta-, heilbrigđis-, umferđar-
  • stofnun
  • opinber (stofnun, yfirlýsing, gögn, starfsmađur, ađili)
  • vera í opinberri eign
  • einka-/ríkisstofnun
  • vísa máli/einhverjum til stofnunarinnar
  • einstakar stofnanir: -stofnun: trygginga-, brunamála-, veiđimála-, flugmála-, ţjóđhags-, orku-
  • nefnd, sitja í n.
  • nefndarmađur
  • nefndarálit/-ályktun, senda frá sér n.

Vinnslustig
Bćjar- og borgaryfirvöld
  • bćjarstjóri
  • Borgarstjóri Reykjavíkur
  • ráđhús
  • bćjar-, borgarfulltrúar
  • sitja í bćjarstjórn
Lögreglan, vegabréf
  • löggćsla
  • lögreglustöđ
  • lögregluţjónn, lögreglustjóri
  • útkall
  • vakt
  • vegabréf, sćkja um v.
Slökkviliđiđ
  • hringja á slökkviliđiđ: 112
  • slökkviliđs-: -mađur, -bíll
Tollurinn
  • tollur (innflutnings-, útflutnings-, verndar-)
  • leggja t. (á varning), afnema t.
  • greiđa toll,
  • fara í gegnum tollinn
  • tollţjónn
  • varan er tollskyld/undanţegin tolli, tollfrjáls
  • smygl, smygla
Annađ
  • Hagstofan, ţjóđskrá
  • Skattstofan
  • Biskupsstofan
  • Utanríkisţjónustan, sendiráđ, sendiherra
  • konsúll

[FORSÍĐA] [yfirlitstafla] [ţemaorđ]

[athugasemdir, 25.09.03]