kennarahandbk: fs  Reykjavk Menningarborg 2000  nb  vb  ath  25.09.03

B R A G I

vinnustig   land og haf: lesa

Bjarga r arnarklm

meta kennsluefni

Tilgangur (efni, aalatrii, markmi)
  • fa skilning texta.
Fyrirfram ekking nemenda
  •  
Undirbningur kennara
  • Orabkur svo hparnir geti unni sjlfsttt.
Tillgur
  • Nemendur lesa textann hpum en ekki er nausynlegt a eir skilji ll orin heldur aeins efni textans.
  • Nemendur semja framhald sgunnar.
  • Hparnir lesa a sem eir smdu fyrir hina bekknum.
Arir mguleikar
  • Textinn er heild sinni eins og hann birtist hr fyrir nean.
  • Nota m gamaldags oralag upprunalega textans til a sna eldra mlsstig.
  • Nemendur munu fljtt sj a aallega er um "je" sta "" a ra.
tarefni
  •  
Anna sem m taka fram
  •  

 

Vinnubk
  • Heildartextinn (styttur og einfaldaur, sj styttan texta hr fyrir nean) birtist vinnubk svo nemendur geti lesi hann heima.
  • Spurningar vi textan sem svara skriflega.
  • Textann m nota sem lesinn texta prfi.

 

Samsetning hpsins

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tunguml hpsins

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Str hpsins

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tmi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hvernig gekk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dagsetning

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Samsetning hpsins: gs 1/2 (grunnstig), fs 3/4 (framhaldsstig)   —  Tunguml hpsins: en(ska), fr(anska), sp(nska), sk(andnavska), (ska), as(uml), an(nna)  —  Str hpsins: <6 (1-5), >6 (6-10), >10 (11-20), >20   —  Tmi: 45/90/... min.  —   Hvernig gekk: ++ (mjg vel), + (vel), smilega (-), illa (--)

Meta suna

Lausn/svr


Frumtexti r Morgunblainu 12.9.1999

ljst er hve miki er hft msum jsgum um a ernir hafi rist brn. Til er stafest frsgn af slku barnsrni fr seinni hluta sustu aldar.

jn 1942 birtist Lesbk Morgunblasins vital vi Ragnheii Eyjlfsdttur sem var fyrir v, barn a aldri, a rn rndi henni. Valtr Stefnsson ritstjri rekur adraganda vitalsins en Valtr mun ur hafa sagt blainu a sgusagnir um a ernir rndu brnum vru hugarburur og jsgur. Ritstjrinn segir a sra Magns Gumundsson lafsvk hafi um vori komi skrifstofu blasins og sagt sr a etta vri ekki rtt. Eitt af sknarbrnum hans, umrdd Ragnheiur, gti stafest a. Valtr rekur san framvinduna. „Jeg spuri hann hver s kona vri og hvar hn vri. En hann sagi mjer a hn vri Ragnheiur Eyjlfsdttir og tti heima Suurgtu 24 hjer bnum. Hjer um daginn gekk jeg fund essar konu og sagi henni a jeg hefi heyrt um ann einkennilega atbur er fyrir hana hafi bori sem barn, og mun varla nokkur nlifandi manneskja hjer landi hafa lifa slkt. Jeg sagi henni a jeg hefi aldrei tra v sem vsunni st stafrfskverinu mnu: „sterklegur fugl og str er rn stundum hremmir hann ltil brn“.

Tveggja ra hvannastinu
Eins og gefur a skilja, sagi fr Ragnheiur, - man jeg ekkert eftir essu sjlf. En mamma mn heitin sagi mjer oft fr essu. - Hvenr vildi etta til? - Jeg er fdd . 15. jl 1877, en mun hafa veri rjett um a bil tveggja ra. Foreldrar mnir ttu heima Skari Skarsstrnd, fair minn, Eyjlfur Eyjlfsson, var rsmaur hj ekkju Kristjns kammerrs, Ingibjrgu Ebenezardttur. En mir mn, Matthildur Matthasdttir, var ar hsmensku a kalla var. Mir mn hafi fari niur a til a vo vott. Var brekkuhall niur a nni ar sem vottastaurinn var. En skamt fyrir ofan var hvammur og uxu blm ar innan um hvannir. etta var tninu Skari. Mir mn skildi mig eftir hvannstinu, er hn fr a fst vi vottinn, taldi mig hultari ar, fjarri vatninu. Allt einu heyrir hn a jeg rek upp hrslup, en rn er kominn yfir mig, ar sem jeg sat vi a tna blm. skifti a engum togum, a rninn hefur sig upp og flgur me mig klnum htt loft upp, en ekki heyrist til mn nema rjett sem snggvast. Hefir strax lii yfir mig. fyrstu flaug rninn afar htt arna yfir. Er sem hann hafi vilja komast sem hst strax, til ess a hann kmist kvrunarsta, honum dapraist flugi er fr lii. En vitanlega var tlun hans a koma mjer upp arnarhreiur sem var fjallinu fyrir ofan Kross. Krossfjalli hfu arnarhjn tt sjer hreiur mrg r og ali ar upp unga sna. Geru ernir essir oft skunda meal alifugla Skari man jeg, egar jeg var ar seinna um tma, tu ra aldri. N vkur sgunni til flksins Skarstninu, er ar var vi heyskap. aut hver af sta sem betur gat, til ess a reyna a komast tri vi rninn. En s leikur sndist jafn og tsje hver endirinn yri. Enda sagi mir mn, a egar hn leit upp fr vottinum vi na, og horfi eftir erninum me mig klnum, gat hn ekki mynda sjer a hn si mig nokkurn tma lifandi, og kannske ekki einu sinni lina. en hvatastur maur og snarrastur ar var Bogi Kristjnsson kammerrs, er eim rum mun hafa veri fyrirvinna mur sinnar. Hann var skotmaur gur, og flaug honum fyrst hug a freista a skjta rninn. En s samstundis, a a vri Lokar. Fyrst og fremst vst hvort skoti kmi mig ea fuglinn, ru lagi ekki anna vi a unni, ef hann ynni rninn, fjelli jeg til jarar r ha lofti. Hann greip langa stng og n rskan hest og rei leiis a Krossfjalli, ar sem hreiri var.

Of ung fyrir rninn

Og brtt kom ljs, a rninn hafi hjer frst of miki fang. Jeg var str eftir aldri og reyndist fuglinum svo ung, a ur en hann var kominn a fjallinu, dapraist honum flugi, svo hann flaug a lgt, a Bogi komst reiskjta snum svo nlgt okkur, a hann gat slengt stnginni vng arnarins, svo hann var a setjast. Og ar slepti hann byrinni, en Bogi svo nlgt, a rnfuglinn, me sinn bilaa vng, geri mjer ekki mein, ar sem jeg var komin, en lagi fltta undan manninum. Mir mn sagi mjer, a ar sem Boga tkst a sl stnginni vng arnarins, hafi hann veri kominn yfir Kross, svo vegalengdin, sem hann hefir flogi me mig, hefir eftir v veri um 3 klmetrar. egar Bogi kom a ar sem jeg l, var jeg yfirlii. rninn hafi lst klnum ft mn brjstinu, og voru frin eftir klrnar hrundinu, en srin ekki djp. v fuglinn hafi fengi ngilegt hald ftunum. Mig minnir a mjer hafi veri sagt a rninn hafi lst nefinu hr mitt, fluginu. En af v fjekk jeg engan verka. Mir mn sagi mjer sar, a jeg hefi veri dauf og utan vi mig nokkra daga eftir. En varanlegt mein fjekk jeg ekkert af essari einkennilegu loftfer. Foreldrar mnir fluttu nokkru sar t Bjarneyjar.  ar tti jeg oft a gta yngri systkina minna ti vi. Mir mn varai mig jafnan vi v, mean au voru ltil, a gta eirra vandlega, egar erni bri ar yfir, en eir sust oft flugi yfir eyjunum, ea stu ar klppum og skerjum.

slenski hafrninn kemst n yfirleitt frttir egar fuglafringar og hugamenn lsa hyggjum snum af sm stofnsins og llegri vikomu. En ur fyrr var essi strsti fugl landsins fyrst og fremst vargur vum, keppinautur um funa og jafnvel httulegur brnum. a er ekki fyrr en sustu ld a skldin fara a benda flki a nttruna getum vi ntt til annars en matar, hn geti veri til yndis fyrir slina. Enn eru sumir arbndur beggja blands gagnvart konungi fuglanna og reyna leynt ea ljst a stugga vi honum. jsgum eru til frsagnir af v a ernir hafi hremmt brn og rnefni eins og Sorgarhnaus og Tregagil eru talin benda til a flk hafi a minnsta kosti tra v a slkir atburir hafi gerst. Og nlega benti Einar G. Ptursson, srfringur hj Stofnun rna Magnssonar, galla sjnvarpsmyndinni „Haferninum“. ar var ekki minnst eina dmi sem vita er um me vissu fr sari tmum um a rn hafi rnt barni en rakin ess sta frsgn r heimildum fr 1684 og minnt a eim tma hafi veri miki um hgiljur og hjtr. Einar benti stafesta frsgn fr seinni hluta sustu aldar.

[FORSA] [yfirlitstafla]

[athugasemdir, 25.09.03]