kennarahandbˇk: fs nb  vb  ath  25.09.03

B R A G I

VINNUSTIG   fˇlk: lesa

Ëvi­komandi leyf­ur a­gangur

meta kennsluefni­

Tilgangur (efni, a­alatri­i, markmi­)
  • LŠra a­ rß­a Ý texta ˙t frß gefnum upplřsingum. LŠra a­ nřta sÚr samtengingar o.a. Ý uppbyggingu texta til a­ skilja hann.
Fyrirfram ■ekking nemenda
  • Ůurfa a­ gera sÚr grein fyrir hlutverki samtenginga.
Undirb˙ningur kennara
  •  
Till÷gur
  • Gott er ef kennari er b˙inn a­ fjalla um samtengingar (annars ■arf a­ gera ■a­ Ý upphafi tÝmans). Nemendur byrja ß a­ leita a­ algengustu samtengingum Ý textanum (og, en, e­a, sem) og benda ß a­rar sem ■eir rekast ß (bŠ­i ... og, ßn ■ess, nema, vegna, til a­, ■egar, a­). Kennari telur upp helstu samtengingar Ý Ýslensku og bi­ur nemendur um a­ skrifa samtengingar Ý sÝnu tungumßli me­ skřrungum um hva­ samtengingin ■ř­ir. E.t.v. er hŠgt a­ fjalla um mismunandi gildi samtenginga Ý hinum řmsu tungumßlum.
  • Upplřsingum er safna­ me­ ■vÝ a­ lesa yfirskrift og ■a­ sem stendur Ý k÷ssum.
  • Nemendur reyna a­ gera sÚr grein fyrir hva­ greinin muni sennilega fjalla um.
  • Upplřsingum er safna­ innan alls bekkjarins a­ loknum lestri greinarinnar.
  • UmrŠ­ur um ■a­ a­ hva­a leyti fyrri tilgßtur stˇ­ust.
A­rir m÷guleikar
  •  
═tarefni
  •  
Anna­ sem mß taka fram
  •  

 

Vinnubˇk
  •  

 

Samsetning hˇpsins

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tungumßl hˇpsins

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

StŠr­ hˇpsins

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TÝmi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hvernig gekk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dagsetning

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Samsetning hˇpsins: gs 1/2 (grunnstig), fs 3/4 (framhaldsstig)   —  Tungumßl hˇpsins: en(ska), ■ř(ska), fr(anska), sk(andÝnavÝska), as(Ýumßl), an(nna­)  —  StŠr­ hˇpsins: <6 (1-5), >6 (6-10), >10 (11-20), >20   —  TÝmi: 45/90/... min.  —   Hvernig gekk: ++ (mj÷g vel), + (vel), sŠmilega (-), illa (--)

Meta sÝ­una

Lausn/sv÷r


 

Ëvi­komandi leyf­ur a­gangur

Morgunbla­i­, 6. oktˇber 1998

ĂttfrŠ­i flokkast me­ a­alßhugamßlum ■jˇ­arinnar. ═ ReykjavÝk hefur spurningin um Šttir manna og uppruna minnka­ vegna fj÷lda Ýb˙a en ß landsbygg­inni er enn oft spurt hva­an menn eru og hverra manna ■eir sÚu bŠ­i til gamans en lÝka til a­ skilja ßkve­nar tilhneigingar e­a skapger­ar■Štti. Spurningar ŠttfrŠ­innar eru m.a.: Hver erum vi­? Hva­an komum vi­? Hva­an er ˙tlit okkar? Hva­an er skapi­? Hverjir eru forfe­ur okkar og hver voru lÝfskj÷r ■eirra?

 

═slendingabˇk

Gagnagrunnur um ŠttfrŠ­i 600.000 ═slendinga. Upphafsma­ur var Fri­rik Sk˙lason sem vann verki­ Ý frÝstundum og var kominn me­ upplřsingar um 520.000 ═slendinga ■egar hann hˇf samstarf vi­ ═slenska Erf­agreiningu (═.E.).

S÷fnun ŠttfrŠ­iupplřsinga er ÷llum leyfileg og skrßning ■eirra Ý ■ßgu rannsˇkna fellur utan marka laga um persˇnuupplřsingar og utan verksvi­s T÷lvunefndar.  Venjulega eru einhverjir einstaklingar sem vilja ekki vera nefndir Ý ni­jat÷lum en ■eir geta ekki banna­ opinberar upplřsingar birtist um ■ß Ý bˇkum. Einstaklingur sem veitir upplřsingar um sig Ý bˇk getur m÷gulega veri­ ß mˇti ■vÝ ■Šr sÚu nota­ar Ý ÷­rum tilgangi en til frˇ­leiks fyrir Šttingja nema vera upplřstur um ■a­ fyrst. Ůa­ telst lÝka vonlÝti­ h÷f­a mßl gegn safnara ŠttfrŠ­iupplřsinga sem e.t.v. hefur rita­ upplřsingar ˙r Šttart÷lubˇkum Ý t÷lvugagnagrunn ßn ■ess a­ bi­ja um leyfi h÷funda e­a ˙tgefenda. Bˇkarh÷fundar h÷f­u ß­ur fengi­ sÝnar grunnheimildir ˙r kirkjubˇkum og mannt÷lum. RÚttarsta­a ■ess manns sem vill ekki upplřsingar sÚu Ý ŠttfrŠ­igagnagrunni ■jˇ­arinnar er ■vÝ h÷ll.

Tali­ er ß ═slandi hafi frß upphafi fŠ­st um 1,5 milljˇn einstaklingar. Heimildir Fri­riks Sk˙lasonar eru:
  • kirkjubŠkur
  • mannt÷l
  • ni­jat÷l
  • stÚttart÷l
  • Ýb˙askrßr
  • skattskrß

┴hugi ß ŠttfrŠ­i er sprottinn af forvitni og l÷ngun til a­ skilja sjßlfan sig me­ ■vÝ a­ leita upplřsinga um forfe­ur og ni­ja. ĂttfrŠ­in er flestum tˇmstundagaman en h˙n er lÝka ÷flugt hjßlpartŠki til a­ vinna vÝsindalega sigra Ý erf­afrŠ­i. H˙n er n˙na Ý brennidepli vegna nřrra tŠknilegra m÷guleika til a­ tengja Šttir manna vi­ a­rar upplřsingar um ■ß.

HÚr togast tvennt ß: HŠttan ß ■vÝ ˇvi­komandi stÝgi inn Ý einkalÝfi­ me­ of margar upplřsingar a­ vopni hefur aukist. En lÝkurnar ß ■vÝ a­fer­ir erf­afrŠ­innar geti lina­ ■jßningar sj˙klingahˇpa hafa vaxi­.

Eftir stendur spurning eins og: Hvernig ver­ur einstaklingurinn best varinn fyrir ■vÝ tenging ŠttfrŠ­iupplřsinga vi­ a­rar upplřsingar um hann lei­i ekki til vanvir­ingar ß fri­helgi einkalÝfsins?

 

═slensk Erf­agreining

Stofnun sem safnar upplřsingum hjß einstaklingum me­ Šttgenga sj˙kdˇma til ■ess a­ finna og einangra ■au gen sem valda sj˙kdˇmnum. ═.E. starfar me­ erlendum lyfjafyrirtŠkjum.

 

[FORS═đA] [yfirlitstafla]

[athugasemdir, 25.09.03]